japoński folklor religie Japonii shintō

Jizō, opiekun podróżnych

Będąc w Japonii co rusz napotkamy małe i duże, samotne i zdecydowanie gromadne posągi przedstawiające dobrotliwego mnicha z ogoloną głową, okrągłą twarzą i delikatnymi łukami brwiowymi. To Jizō.

Jizo opiekun podróżnych (2)

Jizō (地蔵, czyt. „dzizoo”, tak jak dzikie zoo) jest drugim najpopularniejszym po Kannon bóstwem buddyjskim, które przyjęło się w japońskiej religii shintō. Podobo Jizō wyrzekł się odejścia do Nirwany, żeby żyć blisko cierpiących ludzi i nieść im ulgę; stał się tym samym opiekunem i przewodnikiem biednych grzeszników za ich życia i po śmierci, towarzysząc im i łagodząc ich cierpienia. Japończycy czczą tego bodhisattwę jako patrona pielgrzymów, ciężarnych kobiet, noworodków i… nienarodzonych dzieci.

Trudno jest znaleźć w Japonii miejscowość, w której nie byłoby choćby malutkiego posążka Jizō. Można go spotkać dosłownie wszędzie: w dużych świątynnych kompleksach, na cmentarzach, przy drogach, pośrodku pól uprawnych, na ulicach miast i w małych górskich kapliczkach.

Jizo opiekun podróżnych (4)
Jizō pozostawione w świątyni poświęconej ofiarom wielkiego trzęsienia ziemi w Tokio w 1923 r.

Każda okolica ma swojego Jizō i legendy z nim związane. Zazwyczaj są to opowieści o prostych ludziach, podróżnych, staruszkach i dzieciach.

Głowę bodhisattwy często otacza aureola. Bóstwo bywa także przedstawiane jako chłopiec w szatach mnicha. Często w jednym ręku trzyma klejnot spełniający życzenia, a w drugiej laskę z sześcioma okręgami umocowanymi na jej szczycie. Podobnych lasek używali kiedyś wędrujący mnisi, a ich dźwięki odstraszały dzikie zwierzęta. Elementem kultu Jizō jest ubieranie posągów w czerwone peleryny i nakrycia głowy (nierzadko dziergane ręcznie). Czerwony, podobnie jak w przypadku starych wierzeń słowiańskich, jest kolorem mającym moc odpędzania zła i złych uroków.

Jizo z Miyajimy

Jizō opiekuje się ludźmi na ziemi, a także w piekle. Według mitologii, zmarłe i nienarodzone dzieci, których rodzice nie modlą się o ich reinkarnację, a tylko opłakują je samolubnie, odradzają się przy rzece w pobliżu wejścia do piekieł. Na brzegu tej rzeki ich dusze budują z kamyków pagody w intencji swoich matek i ojców. Niestety cokolwiek wybudują w dzień, w nocy zostaje zniszczone przez demony. Z pomocą przychodzi im wtedy Jizō, który tuli i uspokaja bezradne i opuszczone niemowlęta. Opieka, którą Jizō roztacza nad najmłodszymi duszami sprawia, że rodzice zmarłych dzieci przyozdabiają posążki bodhisattwy w dziecięce czapeczki i śliniaczki.

Cmentarz. Jizo w Zojo-ji (2)

Cmentarz. Jizo w Zojo-ji (3)

Cmentarz. Jizo w Zojo-ji (1)

Japończycy wierzą, że mściwe duchy zmarłych mogą sprowadzić na żyjących nieszczęście. Egzorcyzmy mające na celu ukojenie dusz dzieci aborcyjnych, które mogą sprowadzać na swoje rodziny choroby i krzywdy, stały się popularne w drugiej połowie ubiegłego wieku. Podczas specjalnej ceremonii składa się dary dla świątyni i ofiarowuje szaty dla Jizō, który podczas tej ceremonii symbolizuje usunięte dziecko. Kobiety, które poddały się aborcji często wykupują kamienny posążek Jizō, a w jej rocznicę zanoszą bóstwu nową czapeczkę i pelerynkę.

Bywa też, że nieświadomi turyści odwiedzający japońskie świątynie robią sobie wesołe zdjęcia przy ciekawie „ubranych” posążkach Jizō, pozostawionych w świątyniach przez rodziców zmarłych dzieci…

Stary drewniany Jizo, Naramachi

Jizo opiekun podróżnych (1)

Jizō jest także opiekunem podróżnych, który ma możliwość odwracania nieszczęścia. Wierzonono, że Jizō może przybrać postać człowieka, którego chce uratować przed nieszczęściem. Bardzo popularna jest legenda mówiąca o chłopcu, którego matka zmarła, a jego ojciec ponownie się ożenił. Podobnie jak w bajce o Kopciuszku macocha nienawidziła pasierba. Pewnego dnia, pod nieobecność ojca, zła macocha chcąc się pozbyć chłopca wrzuciła go do kotła z wrzątkiem. Wielkie było jej zdziwienie, gdy po pewnym czasie do domu powrócił mąż wraz ze zdrowym synem. Zaskoczona podniosła pokrywę garnka i zobaczyła, że w gotującej się wodzie pływa posąg Jizō.

Jizo opiekun podróżnych (5)

Jizo opiekun podróżnych (6)

Jeśli bylibyście ciekawi innych legend o Jizō (a zapewniam, że jest ich całkiem sporo i bywają bardzo ciekawe… np. o Jizō, który lubił zwiać ze świątyni i popić sobie sake…) poszukajcie w dwóch poniższych książkach oraz w książce Baśnie Japońskie z serii Baśnie Etniczne National Geographic.

Jizo from Nara (3)

Jizo from Nara (4)

Jizo from Nara (2)

Izabela


Post powstał na podstawie:

Jolanta Tubielewicz, Mitologia Japonii oraz Agnieszka Kozyra, Mitologia Japońska

About

Z pochodzenia Sanoczanka, Japanofil, wolontariusz tęskniący za Afryką i etnograf-pasjonat. // Just a small town girl who always dreamed of travels and faraway places... Now Warsaw-based international relations analyst, travel blogger & folklore enthusiast, who cherishes nature, simple life & Irish traditional music. Japanophile. Addicted to haribo jellies & …red lipstick.

  1. Widziałyśmy wiele razy figurki Jizo w Japonii. Są bardzo fajne, często takie właśnie „dobrotliwe” jak napisałaś 🙂 Bardzo mi się podobają!

  2. Fantastyczny wpis. Bardzo miło się Ciebie czyta. Będę stałym gościem na FB i na blogu. Pozdrawiam serdecznie 🙂

    • Ojej! Dziękuję ślicznie! To piękny początek dnia, gdy czyta się takie komentarze. Pozdrawiam i zapraszam 🙂

  3. Smutna historia kryje się za czerwonymi czepeczkami… ale warto wiedzieć.

  4. Pingback: Najstarszy mieszkaniec Tokio | Japonia. Blog z podróży do Japonii

  5. Pingback: Zwiedzanie Tokio. Wycieczka jednodniowa na górę Takao-san | Japonia

Dodaj komentarz

Psst... na tej stronie dostaniesz ciasteczko. (więcej informacji)

Ciasteczka (cookies) to małe pliki tekstowe, które zapisane na twoim komputerze ułatwią przeglądanie stron WWW. Ta strona używa plików cookies w celach statystycznych oraz funkcjonalnych. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. W każdej chwili możesz zmienić ustawienia przeglądarki dotyczące cookies. Obowiązek poinformowania cię o ciasteczkach nakłada ustawa z dnia 16 listopada 2012 r. o zmianie ustawy Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw.

Wszystko jasne, zamknij